Voedselbossen als antwoord op droogte?

21 augustus 2026

Voedselbossen als antwoord op droogte?

Het was deze zomer regelmatig heel heet en ook heel droog. De alarmbellen gingen af over de gevolgen daarvan. Zowel bij het waterschap, maar ook bij de landbouw. Recente onderzoeken tonen aan dat andere vormen van landbouw, zoals voedselbossen, groen blijven tijdens droogte en gelijk ook enorm bijdragen aan biodiversiteit. Hoe zit dat?

De traditionele akkerbouw had veel last van de enorme hitte deze zomer. Vanwege het dreigende watertekort besloot het Waterschap in Flevoland bijvoorbeeld om agrariërs een zogeheten ‘inundatieverbod’ op te leggen. Dat betekent dat ze hun akkers niet meer onder water mochten zetten, om zo ‘aaltjes’ in de grond tegen te gaan. Een volgende maatregel die in de lucht hing was een beperking voor het beregenen van gewassen via oppervlaktewater. Maar de regen medio augustus zorgt dit voorlopig niet nodig is in Flevoland.

Tegelijk was er ook ander nieuws. Ondanks de droogte blijkt uit onderzoek van de HAS dat voedselbossen het juist goed doen. Uit recente metingen blijkt dat de bodem in voedselbossen veel beter vocht vasthoudt tijdens droge zomerperiodes dan reguliere landbouwgronden. De opbrengst is nog maar klein, maar toch kan de landbouw veel opsteken van de technieken van het voedselbos.

HAS green academy deed samen met studenten en onderzoekers onderzoek naar de bodem van twee Brabantse voedselbossen. Gekeken is naar waterregulatie, bodemstructuur en bodembiodiversiteit. Het watervasthoudend vermogen lag hoger dan dat van naastgelegen akkergronden. Ook werd bij een voedselbos een hogere infiltratiesnelheid gemeten dan bij een akker. HAS onderzoekt momenteel verder hoe voedselbossen omgaan met water en welke rol bodemstructuur en beworteling daarbij spelen.

Als NMF Flevoland stonden we in 2014 aan de wieg van het voedselbos Eemvallei in Flevoland. Samen met partners kregen we de provincie Flevoland zo enthousiast dat zij de aanleg en ontwikkeling wilde financieren. In die jaren was het fenomeen ‘voedselbos’ nog nieuw. Het voedselbos Eemvallei werd daarmee een van de eerste grote voedselbossen in Nederland.

Tegelijk was er tien jaar geleden veel huiver bij natuurorganisaties, en landbouw-professionals. Met diverse kennisorganisaties verkenden we in 2015 de kansen en belemmeringen. Dit resulteerde in een visie op ‘eetbaar landschap en natuur in Flevoland’. Onderdeel is een meetlat met 6 dimensies waaraan een voedselbos of eetbare natuur kan bijdragen. Zoals de biodiversiteit, een veerkrachtiger ecosysteem, klimaat –opslag CO2. Maar ook aan de voedselproductie omdat het beter bestand is tegen extreem weer als gevolg van klimaatverandering. Het recente onderzoek van HAS tijdens de hitte deze zomer toont dat een voedselbos inderdaad minder kans geeft op mislukken van de oogst door extreem weer.

Zijn voedselbossen een deel van puzzel naar een meer klimaatbestendige landbouw? Op zaterdag 5 september 2026 kun je een kijkje nemen tijdens de landelijke Open Voedselbossendag, waarbij tientallen voedselbossen in heel Nederland hun deuren openen voor rondleidingen en proeverijen. Wees welkom!