Zelfvoorzienende kazerne van de toekomst?
28 januari 2026
Zelfvoorzienende kazerne van de toekomst?
In januari organiseerde NMF Flevoland het ontwerpatelier Kazerne van de Toekomst. Defensie wil graag dat de kazerne zelfvoorzienend wordt. Ontwerpers en lokale en maatschappelijke vertegenwoordigers verkenden samen met Defensie hoe de kazerne eruit kan zien met aandacht voor energie, voedsel, biobased bouwen, natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie.
De toekomstige kazerne van Defensie aan de Spiekweg in Zeewolde gaat de grootste van Nederland worden. 7.000 militairen zullen er gaan trainen, werken en slapen. De ontwerpopgave gaat in totaal minimaal 520 hectare aan grond in beslag nemen: 370 hectare voor de kazerne en 150 hectare voor een oefenterrein. Hoe ziet deze kazerne er straks uit?
Defensie wil graag dat de kazerne zelfvoorzienend wordt. Wat betekent dat? NMF Flevoland organiseerde hierover een ontwerpsessie op 15 januari, waaraan 40 organisaties deelnamen. Van overheden en architecten tot aan agrariërs. Defensie verzorgde de aftrap op de militaire behoeften die in Zeewolde gaat landen en wat zij onder zelfvoorzienend verstaat. Vervolgens lichtte twee sprekers toe hoe de kracht van Flevoland kan helpen bij een zelfvoorzienende kazerne. Peter Veenstra (LOLA Landscape Architects) keek daarbij naar de kracht van het productielandschap van Flevoland, zoals door hem onderzocht in het ontwerpend onderzoek ‘Naar een casco Flevoland 2.0’. En Jurgen Bey (Studio Makkink & Bey) gaf inspiratie voor het gebruik van duurzame Flevolandse grondstoffen voor de bouw van de kazerne, de kleding voor militairen, en voedsel. Daarbij beoogt hij een verlaging van de carbon-footprint van Defensie.
In vier deelsessies werd intensief doorgepraat over de kansen en uitdagingen voor energie, bio-based bouwen, voedsel/productielandschap, natuurinclusief & klimaatadaptief ontwikkelen en inrichten. Interessante denkrichtingen zijn verkend en het leverde concrete inpasbare ideeën op, zoals een groene strook rondom het kazerneterrein, koppeling met het lokale windmolenpark en nieuwe energie-opwek, een biobased gebouwde kazerne en een netwerk van agrariërs als “hofleverancier” van de benodigde voedselvoorziening voor de militairen.
Kortom: er liggen kansen voor een duurzaam, zelfvoorzienend ontwerp van de toekomstige kazerne aan de Spiekweg in Zeewolde. En daar denkt NMF Flevoland – samen met gebiedspartners – graag over mee vanuit natuurinclusiviteit, klimaatbestendigheid, energiepositiviteit en circulariteit. Deze eerste verkenning samen met Defensie en lokale en regionale betrokkenen smaakt naar meer.
Bekijk hier het gehele verslag van de ontwerpsessie
Geplande ligging van de ‘superkazerne Zeewolde’
CoLA
NMF Flevoland organiseerde het ontwerpatelier op verzoek van het CoLA-netwerk (samenwerking tussen de ministeries van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) in het kader van het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp en programma ‘Geopolitiek in de Metropool’.
Samen schetsen en ontwerpen
Aan het ontwerpatelier namen deel: Defensie, Arcam, gemeente Zeewolde, provincie Flevoland, Staatsbosbeheer, Building Balance, Vitens, Waterstofnetwerk Zeewolde, Scouting Nederland, Biohuis, Windpark Zeewolde, Borneo Architectuur Centrum, Energie van Flevoland, LTO-Noord, omwonende (duurzame) agrariërs en energieboswachters.